Class 7 Sanskrit Chapter 7 MCQ ईशावास्यम् इदं सर्वम् - #NCSOLVE 📚

Students find these Class 7 Sanskrit MCQ Chapter 7 ईशावास्यम् इदं सर्वम् MCQ Questions with Answers helpful for self-assessment and preparation.

ईशावास्यम् इदं सर्वम् Class 7 MCQ Questions Sanskrit Chapter 7

अधोलिखितान् गद्यांशान् पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत-

(क) (हिरण्यकशिपोः सभा)
राजभट: – अयि भोः सावधानाः तिष्ठन्तु। राजाधिराजः राजगम्भीर: त्रैलोक्याधि-पति: देवाधिदेवः दैत्यराज: हिरण्यकशिपुः आगच्छति।
सभासदः – विजयतां महाराज! विजयताम्। विजयतां महाराज! विजयताम्।
हिरण्यकशिपुः ह ह ह ह… (अट्टहासेन सह) अहम् एव सर्वशक्तिमान् अस्मि। अहम् अमरः अस्मि।
मन्त्री – सत्यं दैत्यराज! सुराः असुराः यक्ष-गन्धर्व-किन्नराः भवतः सर्वे भीताः तिष्ठन्ति।
दैत्यपुरोहितः – भगवन्! देशे सर्वत्र भवतः एव पूजा भवति। अन्यदेवतानाम् पूजाराधनम् न भवति। इतः परं यज्ञभागादिकम् अपि देवेभ्यः न केऽपि दास्यन्ति।
हिरण्यकशिपुः – साधु साधु। अयि भोः मन्त्रिन्! सर्वत्र जनाः मामेव ध्यायन्ति खलु!
मन्त्री – देव! सर्वत्र भवतः एव नामकीर्तनं भवति, किन्तु……….. (अधोमुखः मौनं तिष्ठति।)
हिरण्यकशिपुः – (सक्रोधम्) आ! जानामि जानामि। भवान् मम पुत्रस्य विषये वक्तुम् इच्छति खलु।

I. एकपदेन उत्तरत-

(क) दैत्यराजः कः अस्ति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः

(ख) ‘अहम् अमरः अस्मि।’ इति कः वदति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः

(ग) मन्त्री कस्य विषये वक्तुम् इच्छति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपोः पुत्रस्य

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

(क) के भीताः तिष्ठन्ति?
उत्तराणि-
सुरा:, असुराः, यक्ष-गन्धर्व-किन्नराः च सर्वे भीताः तिष्ठन्ति।

(ख) सर्वत्र कस्य नामकीर्तनं भवति?
उत्तराणि-
सर्वत्र हिरण्यकशिपोः नामकीर्तनं भवति।

(ग) देवेभ्यः किं न दास्यन्ति?
उत्तराणि-
यज्ञभागादिकम् देवेभ्यः न दास्यन्ति।

III. निर्देशानुसारम् उत्तरत-

(i) ‘अहम् एव सर्वशक्तिमान् अस्मि।’ अत्र कर्तृपदं किम्?
(क) अस्मि
(ख) एव
(ग) अहम्
(घ) सर्वशक्तिमान्
उत्तराणि-
(ग) अहम्

(ii) ‘दास्यन्ति’ इति क्रियापदे कः लकारः?
(क) लृट्
(ख) लट्
(ग) लड्
(घ) लोट्
उत्तराणि-
(क) लृट्

(iii) ‘सुराः इति पदस्य विलोमपदं किम्?
(क) गन्धर्वाः
(ख) किन्नराः
(ग) देवाः
(घ) असुराः
उत्तराणि-
(घ) असुराः

(ख) मन्त्री – (मन्दध्वनिना) सत्यं देव!
हिरण्यकशिपुः – मम पुत्रकः एव मम शत्रुः अस्ति। कुलकलङ्कः सः प्रह्लादः अहर्निशं मम शत्रोः हरेः गुणगानं करोति।
सेनापतिः – स्वामिन्! गजस्य पद-दलनेन अपि सः जीवति।
हिरण्यकशिपुः – अहो महदाश्चर्यम्!
सेनापतिः – भवदाज्ञया वयम् उत्तुङ्गशिखरात् तं पातितवन्तः। तथापि सः न मृतः।
मन्त्री – रज्ज्वा बद्ध्वा समुद्रमध्ये क्षिप्तवन्तः। तथापि…….
हिरण्यकशिपु: – (हस्तौ मर्दयन् सक्रोधम्) आ……. किं करवाणि किं करवाणि एतस्य। (किञ्चिद् विचिन्त्य) आस्तां तावत्। उपाय: मया चिन्तितः। द्रक्ष्यामि सः कथं जीविष्यति इति। (वदन् सभात निर्गतः।)

I. एकपदेन उत्तरत-

(क) गजस्य पद-दलनेन कः जीवति?
उत्तराणि-
प्रह्लादः

(ख) के उत्तुङ्गशिखरात् प्रह्लादं पातितवन्त:?
उत्तराणि-
राक्षसाः

(ग) प्रह्लादः कस्य गुणगानं करोति?
उत्तराणि-
हरे:

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

(क) प्रह्लादम् कथम् समुद्रमध्ये क्षिप्तवन्तः?
उत्तराणि-
रज्ज्वा बद्ध्वा प्रह्लादं समुद्रमध्ये क्षिप्तवन्तः।

(ख) प्रह्लाद: अहर्निशं किम् करोति?
उत्तराणि-
प्रह्लाद: अहर्निशं हिरण्यकशिपोः शत्रोः हरे: गुणगानं करोति।

(ग) हिरण्यकशिपुः कं कुलकलङ्कं कथयति?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः स्वपुत्रम् प्रह्लादं कुलकलङ्कं कथयति।

III. निर्देशानुसारम् उत्तरत-

(i) ‘निर्गता:’ इति पदस्य पर्यायपदं किम् प्रयुक्तम्?
(क) निष्क्रान्ताः
(ख) मर्दयन्
(ग) म्रियते
(घ) आस्ताम्
उत्तराणि-
(क) निष्क्रान्ताः

(ii) ‘जीविष्यति’ इति क्रियापदे कः लकारः?
(क) लोट्
(ख) लृट्
(ग) लट्
(घ) लङ्
उत्तराणि-
(ख) लृट्

(iii) ‘मित्रस्य ‘ इति पदस्य विलोमपदं किम्?
(क) हरे:
(ख) शत्रोः
(ग) पुत्रकः
(घ) महत्
उत्तराणि-
(ख) शत्रोः

(ग) हिरण्यकशिपुः – (आदौ आश्चर्येण पश्यति पुनः कथयति) आः, असत्यवादिन्! अहं ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्य अमरः अस्मि। त्वाम् एव मृत्युलोकं प्रेषयिष्यामि। (तस्मिन् सन्ध्याकाले नृसिंह: हिरण्यकशिपुं केशेषु गृहीत्वा कर्षति)
नृसिंह: – रे मूर्ख! अधम! त्वं ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्तवान् असि तं वरं अनुल्लङ्घ्य अहं त्वां मारयिष्यामि। (राजभवनस्य अन्तः बहिः च एतयोः मध्ये विद्यमानायां देहल्यां तं गृह्णाति)
मूढ! पश्य, न त्वमसि भुवि न च स्वर्गे; न वा पाताले, न च आकाशे; न गृहाभ्यन्तरे बहिर्भागे वा; नायं दिवसो, न वा रात्रिः; नाहं मनुष्यो; न च पशुः; न अस्त्रेण न च शस्त्रेण; निजनखैः तव वक्षःस्थलं विदीर्य हनिष्यामि।
हिरण्यकशिपुः – (भीत:) प्रभो! क्षमस्व मां क्षमस्व।
नृसिंह: – अधम! न तेऽपराधः क्षम्य:। (सिंहगर्जन कुर्वन् हिरण्यकशिपोः वक्षःस्थलं भिनत्ति।)

I. एकपदेन उत्तरत-

(क) हिरण्यकशिपुः कस्मात् वरं प्राप्तवान्?
उत्तराणि-
ब्रह्मदेवात्

(ख) नृसिंह: कै: हिरण्यकशिपुं मारितवान्?
उत्तराणि-
निजनखैः

(ग) नृसिंह: किम् कुर्वन् हिरण्यकशिपोः वक्ष:स्थलं भिनत्ति?
उत्तराणि-
सिंहगर्जनम्

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

(क) नृसिंहः कथम् हिरण्यकशिपुं कर्षति?
उत्तराणि-
नृसिंह: हिरण्यकशिपुं केशेषु गृहीत्वा कर्षति।

(ख) नृसिंह: हिरण्यकशिपुं कुत्र गृह्णाति?
उत्तराणि-
नृसिंह: हिरण्यकशिपुं राजभवनस्य अन्तः बहिः च एतयोः मध्ये विद्यमानायां देहल्यां गृह्णाति।

(ग) हिरण्यकशिपुः वरं प्राप्य कीदृशः अभवत्?
उत्तराणि-
हिरण्यकशिपुः वरं प्राप्य अमरः अभवत्।

III. निर्देशानुसारम् उत्तरत-

(i) ‘अन्ते’ इति पदस्य विलोमपदं किम्?
(क) अमर:
(ख) प्राप्य
(ग) आदौ
(घ) वरं
उत्तराणि-
(ग) आदौ

(ii) ‘त्वं’ ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्तवान्’ अत्र कर्तृपदं किम्?
(क) त्वं
(ख) ब्रह्मदेवात्
(ग) वरं
(घ) प्राप्तवान्
उत्तराणि-
(क) त्वम्

(iii) ‘भुवि’ इति पदस्य कः अर्थः?
(क) आकाशे
(ख) स्वर्गे
(ग) पृथिव्यां
(घ) जले
उत्तराणि-
(ग) पृथिव्यां

The post Class 7 Sanskrit Chapter 7 MCQ ईशावास्यम् इदं सर्वम् appeared first on Learn CBSE.

📚 NCsolve - Your Global Education Partner 🌍

Empowering Students with AI-Driven Learning Solutions

Welcome to NCsolve — your trusted educational platform designed to support students worldwide. Whether you're preparing for Class 10, Class 11, or Class 12, NCsolve offers a wide range of learning resources powered by AI Education.

Our platform is committed to providing detailed solutions, effective study techniques, and reliable content to help you achieve academic success. With our AI-driven tools, you can now access personalized study guides, practice tests, and interactive learning experiences from anywhere in the world.

🔎 Why Choose NCsolve?

At NCsolve, we believe in smart learning. Our platform offers:

• ✅ AI-powered solutions for faster and accurate learning.
• ✅ Step-by-step NCERT Solutions for all subjects.
• ✅ Access to Sample Papers and Previous Year Questions.
• ✅ Detailed explanations to strengthen your concepts.
• ✅ Regular updates on exams, syllabus changes, and study tips.
• ✅ Support for students worldwide with multi-language content.

🌐 Explore Our Websites:

🔹 ncsolve.blogspot.com
🔹 ncsolve-global.blogspot.com
🔹 edu-ai.blogspot.com

📲 Connect With Us:

👍 Facebook: NCsolve
📧 Email: ncsolve@yopmail.com

#NCsolve #EducationForAll #AIeducation #WorldWideLearning #Class10 #Class11 #Class12 #BoardExams #StudySmart #CBSE #ICSE #SamplePapers #NCERTSolutions #ExamTips #SuccessWithNCsolve #GlobalEducation