ईशावास्यम् इदं सर्वम् Class 7 Worksheet with Answers Sanskrit Chapter 7 - #NCSOLVE 📚

With regular practice using our Class 7 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 7 Sanskrit Chapter 7 ईशावास्यम् इदं सर्वम् Worksheet with Answers, students perform better.

Class 7 Sanskrit Chapter 7 Worksheet ईशावास्यम् इदं सर्वम्

Class 7 Sanskrit ईशावास्यम् इदं सर्वम् Worksheet

ईशावास्यम् इदं सर्वम् Worksheet

अधोलिखितेषु प्रश्नेषु उचित विकल्पस्य चयनं कुरुत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों में से उचित विकल्प का चयन कीजिए।)

(i) हिरण्यकशिपुः कं स्व शत्रुः मन्ये?
(अ) मन्त्रीं
(ब) पुत्रं
(स) होलिकां
(द) जना:
उत्तर :
(ब) पुत्रं

(ii) हिरण्यकशिपुः भगिनी नाम किम् आसीत् ?
(अ) रमा
(ब) सुर्पणखा
(स) कोकिला
(द) होलिकां
उत्तर :
(द) होलिकां

(iii) होलिका अग्नौ कस्य वधं कर्तुम् इच्छति ?
(अ) हिरण्याक्षस्य
(ब) हिरण्यकशिपोः
(स) प्रह्लादस्य
(द) कृष्णस्य
उत्तर :
(स) प्रह्लादस्य

(iv) प्रह्लादः कस्य भक्तम् आसीत्?
(अ) हरे:
(ब) शिवस्य
(स) सूर्यस्य
(द) पितुः
उत्तर :
(अ) हरे:

(v) कः स्तम्भात् बहिः आगच्छति ?
(अ) प्रह्लादः
(ब) हिरण्यकशिपुः
(स) नृसिंह:
(द) शिवः
उत्तर :
(स) नृसिंह:

कोष्ठकात् उचितं पदं चित्वा अधोलिखितानि रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(कोष्ठक से उचित शब्द चुनकर निम्नलिखित रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए।)

(i) देशे सर्वत्र भवतः एव __________ भवति । (पूजा / निंदा)
(ii) मम पुत्रकः एव मम __________ अस्ति । (मित्र:/शत्रुः)
(iii) होलिका प्रह्लादस्य __________ पट्टिकां बध्नाति। (नेत्रयोः/कर्णयोः)
(iv) __________ कृपया प्रह्लादः रक्षितः भवति । (शिवस्य/ नारायणस्य)
(v) श्री हरि: तु __________ अस्ति । (मन्दिरम् / सर्वत्र)
(vi) ‘ईशावास्यम् __________ सर्वम्’ इति। (तत्/ इदं)
उत्तर :
(i) देशे सर्वत्र भवतः एव पूजा भवति ।
(ii) मम पुत्रकः एव मम शत्रुः अस्ति ।
(iii) होलिका प्रह्लादस्य नेत्रयोः पट्टिकां बध्नाति ।
(iv) नारायणस्य कृपया प्रह्लादः रक्षितः भवति ।
(v) श्री हरिः तु सर्वत्र अस्ति।
(vi) ‘ईशावास्यम् इदं सर्वम्’ इति ।

अधोलिखितं गद्यांशं ध्यानेन पठित्वा प्रश्नानां उत्तराणि लिखत ।
(निम्नलिखित गद्यांश को ध्यान से पढ़कर प्रश्नों के उत्तर लिखिए |)

प्रह्लादः (होलिकां दृष्ट्वा ) पितृष्वसः ! (आलिङ्ग्ङ्गति)
होलिका अयि भोः प्रह्लाद ! आगच्छ, आवां क्रीडिष्यावः।
प्रह्लादः (सहर्षम्) बाढम्।
होलिका प्रथमं त्वं माम् अन्विष्यसि ।
प्रह्लादः (सहर्षम्) साधु।
(होलिका प्रह्लादस्य नेत्रयोः पट्टिकां बध्नाति । किञ्चित् दूरे अग्निं प्रज्वालयति। स्वयम् अग्नौ उपविश्य करतल ध्वनिना आह्वयति ।)
होलिका अत्र, अहम् अत्र अस्मि इत- इतः ।
प्रह्लादः अहो! तापम् अनुभवामि खलु अहम् । (प्रह्लादः अग्निकुण्डस्य समीपं गच्छति । होलिका तम् अङ्के स्वीकरोति ।)

(क) अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए।)

(i) प्रह्लादस्य पितृष्वसः का अस्ति ? __________
(ii) होलिका कुत्र उपविश्य प्रह्लादम् आह्वयति ? __________
(iii) किञ्चित् दूरे अग्निं का प्रज्वालयति ? __________
(iv) “अयि भोः प्रह्लाद ! आगच्छ, आवां क्रीडिष्यावः।” केन उक्तम्? __________
उत्तर :
(i) होलिका
(ii) अग्नौ
(iii) होलिका
(iv) होलिका

(ख) अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए।)

(i) प्रह्लादः कस्य समीपं गच्छति?
______________________________
उत्तर :
प्रह्लादः अग्निकुण्डस्य समीपं गच्छति ।

(ii) का कस्य नेत्रयोः पट्टिकां बध्नाति ?
______________________________
उत्तर :
होलिका प्रह्लादस्य नेत्रयोः पट्टिकां बध्नाति ।

(ग) अधोलिखितेषु प्रश्नेषु उचित विकल्पस्य चयनं कुरुत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों में से उचित विकल्प का चयन कीजिए।)

(i) ‘क्रीडिष्यावः’ अस्मिन् पदे कः लकारः अस्ति ?
(अ) लट्
(ब) लोट्
(स) लृट्
(द) विधिलिङ्
उत्तर :
(स) लृट्

(ii) ‘अन्विष्यसि’ इति पदे कस्य पुरुषस्य अस्ति ?
(अ) प्रथम
(ब) मध्यम
(स) उत्तम
(द) अन्य
उत्तर :
(ब) मध्यम

(iii) ‘आवां’ पदस्य कोऽर्थः ?
(अ) मैं
(ब) हम सब
(स) तुम दोनों
(द) हम दोनों
उत्तर :
(द) हम दोनों

(iv) ‘अन्विष्यसि’ पदस्य सन्धि-विच्छेदं किम् ?
(अ) अनु + वस्यसि
(ब) अनु + इष्यसि
(स) अनु + यसि
(द) अनू + वस्यसि
उत्तर :
(ब) अनु + इष्यसि

अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए।)

(i) प्रह्लादस्य पितुः नाम किम् आसीत् ? ______________________________
(ii) प्रह्लादः कस्य भक्तः आसीत्? ______________________________
(iii) होलिका प्रह्लादस्य का आसीत् ? ______________________________
(iv) सेनापति कं उतुङ्गशिखरात् पतितवन्तः ? ______________________________
(v) प्रह्लादं क्रीडनार्थं का आह्वयति ? ______________________________
उत्तर :
(i) हिरण्यकशिपुः
(ii) हरेः ! नारायणस्य
(iii) पितृष्वसा
(iv) प्रह्ललादम्
(v) होलिका

अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए।)

(i) हिरण्यकशिपुः कं कुलकलङ्कं मन्यते ?
______________________________
उत्तर :
हिरण्यकशिपुः प्रह्लादं कुलकलङ्कं मन्यते ।

(ii) होलिका ब्रह्मणः किं वरं प्राप्तवान् ?
______________________________
उत्तर :
होलिका ब्रह्मणः वरं प्राप्तवान् यत् अग्निः तां न दहति ।

(iii) अग्निना का दहति ?
______________________________
उत्तर :
अग्निना होलिका दहति ।

(iv) प्रह्लादः किं अनुभवति ?
______________________________
उत्तर :
प्रह्लादः तापम् अनुभवति ।

(v) नृसिंहः कस्मात् बहिः आगच्छति?
______________________________
उत्तर :
नृसिंह स्तम्भात् बहिः आगच्छति।

अधोलिखितानि रेखाङ्कितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरु ।
(निम्नलिखित रेखांकित पदों को आधार मानकर प्रश्न निर्माण कीजिए ।)

(i) अनेन खड्गेन स्तम्भं भक्ष्यामि । ______________________________
(ii) हरिः सर्वत्र अस्ति। ______________________________
(iii) त्वं ब्रह्मदेवात् वरं प्राप्तवान् असि । ______________________________
(iv) होलिका तम् अङ्के स्वीकरोति । ______________________________
(v) सर्वत्र जना: मामेव ध्यायन्ति खलु । ______________________________
उत्तर :
(i) अनेन केन स्तम्भं भक्ष्यामि ?
(ii) कः सर्वत्र अस्ति ?
(iii) त्वं कस्मात् वरं प्राप्तवान् असि ?
(iv) होलिका तं कस्मिन् स्वीकरोति ?
(v) सर्वत्र जना: कमेव ध्यायन्ति खलु ?

अधोलिखितानां पदानां सन्धि-विच्छेदं कृत्वा सन्धेः नामपि लिखत ।
(निम्नलिखित पदों का संधि-विच्छेद करके संधि का नाम भी लिखिए।)

पदाः	सन्धि-विच्छेदं	सन्धेः नाम
(i) राजाधिराजः
(ii) किञ्चिद्
(iii) भवदाज्ञया
(iv) अन्विष्यसि
(v) कालोऽहम्

उत्तर :

पदाः	सन्धि-विच्छेदं	सन्धेः नाम
(i) राजाधिराजः	राजा + अधिराजः	दीर्घ सन्धिः
(ii) किञ्चिद्	किम् + चिद्	अनुनासिक सन्धिः
(iii) भवदाज्ञया	भवत् + आज्ञया	जश्त्व सन्धिः
(iv) अन्विष्यसि	अनु + इष्यसि	यण सन्धिः
(v) कालोऽहम्	कालः + अहम्	विसर्ग सन्धिः

अधोलिखितानां पदानां विभक्तिः वचनम् च लिखत ।
(निम्नलिखित पदों के विभक्ति और वचन लिखिए।)

पदाः	विभक्तिः	वचनम्
(i) नेत्रयोः
(ii) माम्
(iii) अस्त्रेण
(iv) देवात्
(v) हस्तौ
(vi) गजस्य

उत्तर :

पदाः	विभक्तिः	वचनम्
(i) नेत्रयोः	सप्तमी	द्विवचनम्
(ii) माम्	द्वितीया	एकवचनम्
(iii) अस्त्रेण	तृतीया	एकवचनम्
(iv) देवात्	पञ्चमी	एकवचनम्
(v) हस्तौ	द्वितीया	द्विवचनम्
(vi) गजस्य	षष्ठी	एकवचनम्

अधोलिखितानां वाक्यानां मातृ/प्रान्तीय / आङ्ग्ल भाषायाम् अनुवादं कुरुत ।
(निम्नलिखित वाक्यों का मातृ/प्रांतीय / अंग्रेजी भाषा में अनुवाद कीजिए ।)

(i) अहम् एव सर्वशक्तिमान् अस्मि । ______________________________
(ii) वयम् उतुङ्गशिखरात् तं पतितवन्तः । ______________________________
(iii) मम पुत्रः एव मम शत्रुः जातः। ______________________________
(iv) प्रथमं त्वं माम् अन्विष्यसि । ______________________________
(v) नारायणस्य कृपया प्रह्लादः रक्षितः भवति । ______________________________
(vi) कुत्र अस्ति तव नारायण: ? ______________________________
उत्तर :
(i) मैं ही सर्व शक्तिमान हूँ।
(ii) हमने उनको ऊँचे शिखरों से गिराया।
(iii) मेरा पुत्र ही मेरा शत्रु हो गया।
(iv) पहले तुम मुझे ढूँढोगे ।
(v) नारायण की कृपा से प्रह्लाद की रक्षा होती है।
(vi) तुम्हारा नारायण कहाँ है ?

The post ईशावास्यम् इदं सर्वम् Class 7 Worksheet with Answers Sanskrit Chapter 7 appeared first on Learn CBSE.

📚 NCsolve - Your Global Education Partner 🌍

Empowering Students with AI-Driven Learning Solutions

Welcome to NCsolve — your trusted educational platform designed to support students worldwide. Whether you're preparing for Class 10, Class 11, or Class 12, NCsolve offers a wide range of learning resources powered by AI Education.

Our platform is committed to providing detailed solutions, effective study techniques, and reliable content to help you achieve academic success. With our AI-driven tools, you can now access personalized study guides, practice tests, and interactive learning experiences from anywhere in the world.

🔎 Why Choose NCsolve?

At NCsolve, we believe in smart learning. Our platform offers:

• ✅ AI-powered solutions for faster and accurate learning.
• ✅ Step-by-step NCERT Solutions for all subjects.
• ✅ Access to Sample Papers and Previous Year Questions.
• ✅ Detailed explanations to strengthen your concepts.
• ✅ Regular updates on exams, syllabus changes, and study tips.
• ✅ Support for students worldwide with multi-language content.

🌐 Explore Our Websites:

🔹 ncsolve.blogspot.com
🔹 ncsolve-global.blogspot.com
🔹 edu-ai.blogspot.com

📲 Connect With Us:

👍 Facebook: NCsolve
📧 Email: ncsolve@yopmail.com

#NCsolve #EducationForAll #AIeducation #WorldWideLearning #Class10 #Class11 #Class12 #BoardExams #StudySmart #CBSE #ICSE #SamplePapers #NCERTSolutions #ExamTips #SuccessWithNCsolve #GlobalEducation