Class 9 Sanskrit Chapter 2 Question Answer सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः - #NCSOLVE 📚

Students rely on Class 9 Sanskrit Solutions and Class 9th Sanskrit Sharada Chapter 2 Question Answer सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः NCERT Solutions to clarify their doubts after class.

Sanskrit Class 9 Chapter 2 Question Answer सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः

Class 9 Sanskrit Ch 2 Question Answer NCERT Solutions सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः

सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः प्रश्न उत्तर कक्षा 9

अभ्यासाद् जायते सिद्धिः

१. एकपदेन उत्तरं लिखत-

(क) वास्तविकसुखस्य आधार क: ? …………………
(ख) कस्य अभावात् स्वकर्तव्यपालनं कठिनं भवति ? …………………
(ग) स्वस्थः आर्थिकव्यवहारः कतिविधः भवति ? …………………
(घ) कीदृशः आर्थिकव्यवहारः कदापि न करणीयः ? ………..
(ङ) स्वावलम्बनं कस्य मूलं वर्तते ? ………….
(च) जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः किं पूर्यते ? …………..
उत्तर:
(क) धर्मः
(ख) धनस्य
(ग) त्रिविधः
(घ) अस्वस्थः
(ङ) स्वाभिमानस्य
(च) घटः

२. पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत-

(क) “सुखस्य मूलं धर्मः, धर्मस्य मूलम् अर्थः” इतीदं प्रसिद्धं वाक्यं कस्मिन् ग्रन्थे प्राप्यते ?
(ख) सामान्यजीवने कासाम् आवश्यकतानां पूर्त्यर्थं धनम् आवश्यकम्?
(ग) ब्राह्मे मुहूर्ते कयोः चिन्तनम् आवश्यकम् ?
(घ) जनः केन स्वावलम्बी भवति ?
(ङ) लघुलघुसञ्चयः अपि कालान्तरे केन रूपेण वर्धते ?
उत्तर:
(क) इदं वाक्यं कौटिल्यस्य अर्थशास्त्रे प्राप्यते ।
(ख) सामान्यजीवने अन्नं वस्त्रम् आवास:, शिक्षा इत्यादीनाम् आवश्यकतानां पूर्त्यर्थं धनम् आवश्यकम्।
(ग) ब्राह्मे मुहूर्ते धर्माऽर्थयोः चिन्तनम् आवश्यकम्।
(घ) जनः सञ्चयस्य अभ्यासेन स्वावलम्बी भवति ।
(ङ) लघुलघुसञ्चयः अपि कालान्तरे चक्रवृद्धयंशेन कालान्तरे वर्धते ।

३. वाक्येन सह ग्रन्थस्य सम्मेलनं कुरुत –

उत्तर:
(क) जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः । – ४. चाणक्यनीतिः
(ख) ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय धर्ममर्थं च चिन्तयेत्। – १. गरुडपुराणम्
(ग) सर्वेषामेव शौचानामर्थशौचं परं स्मृतम् । – २. मनुस्मृतिः
(घ) सुखस्य मूलं धर्मः, धर्मस्य मूलम् अर्थः । – ३. अर्थशास्त्रम्

४. रेखाङ्कितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत –

(क) सुखस्य मूलं धर्मः ।
…………………………………
(ख) दिनस्य आरम्भे धर्मार्थयोः चिन्तनम् आवश्यकम्।
…………………………………
(ग) सन्मार्गेण एव धनार्जनं करणीयम् ।
…………………………………
(घ) अनैतिकः आर्थिकव्यवहारः कदापि न करणीयः ।
…………………………………
(ङ) संकटकाले स्वाभिमानिजनः अन्यजनस्य आर्थिक सहायता नापेक्षते।
उत्तर:
(क) कस्य
(ख) कयोः
(ग) किम्
(घ) कीदृशः
(ङ) क:

५. उचितपदैः रिक्तस्थानानि पूरयत-

उत्तर:
(क) लभते
(ख) अपेक्षेते
(ग) वर्धते, वर्धन्ते
(घ) सेवते, सेवेत
(ङ) मोदेते, मोदन्ते

६. अधोलिखितानां प्रश्नानां शुद्धं विकल्पं चिनुत-

(क) “सुखस्य मूलं धर्म:, धर्मस्य मूलम् अर्थः” इत्यस्य मुख्य आशयः कः अस्ति ?
१. सुखस्य आधारः केवलम् अर्थः एव।
२. धर्मस्य आधारः केवलं सुखम् एव।
३. धर्मस्य आधारः अर्थः, सुखस्य आधारः धर्मः ।
४. सुखं, धर्म, अर्थः- एतेषां मध्ये सम्बन्धः नास्ति ।
उत्तर:
३. धर्मस्य आधारः अर्थः, सुखस्य आधारः धर्मः।

(ख) गरुडपुराणे किम् उपदिष्टम् अस्ति?
१. रात्रौ धनस्य चिन्तनं करणीयम् ।
२. प्रभाते धर्मार्थयोः चिन्तनं करणीयम् ।
३. केवलं धर्मचिन्तनं करणीयम् ।
४. केवलम् अर्थचिन्तनं करणीयम् ।
उत्तर:
२. प्रभाते धर्मार्थयोः चिन्तनं करणीयम् ।

(ग) “सर्वषामेव शौचानामर्थशौचं परं स्मृतम्” इत्यस्य तात्पर्यं किम्?
१. जलशौचमेव श्रेष्ठम्।
२. मृद्वारिशौचमेव श्रेष्ठम् ।
३. अर्थशौचं सर्वोपरि अन्यविधशौचेभ्यः श्रेयः ।
४. शौचस्य आवश्यकता नस्ति ।
उत्तर:
३. अर्थशौचं सर्वोपरि अन्यविधशौचेभ्यः श्रेयः ।

(घ) छात्रैः क्रियमाणः अपव्ययः कः?
१. स्वास्थ्यलाभाय व्ययः
२. विद्यार्जनाय व्ययः ।
३. आडम्बरयुक्तः प्रदर्शनात्मकः व्ययः।
४. आत्मसुरक्षायै व्ययः ।
उत्तर:
३. आडम्बरयुक्तः प्रदर्शनात्मकः व्ययः ।

(ङ) “जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः” इति वाक्यं कः अवदत्?
१. बृहस्पतिः
२. चाणक्यः
३. मनुः
४. याज्ञवल्क्यः
उत्तर:
२. चाणक्यः

स्वाध्यायान्मा प्रमदः

छात्राः अभिभावकैः सह समीपस्थं वित्तकोषम् अथवा पत्रालयं गत्वा प्रधानमन्त्री-जनधनयोजना (PMJDY), सुकन्या समृद्धि योजना (SSY), सार्वजनिक-भविष्य-निधि: (PPF), वरिष्ठ नागरिक-संचय-योजना (SCSS), किसान-विकास-पत्रम् (KVP), राष्ट्रिय – संचय – प्रमाणपत्रम् (NSC), राष्ट्रिय-पेंशन-योजना (NPS), नियतनिक्षेप: (FD), आवृत्तिनिक्षेप: (RD) चेत्यादियोजनानां विषये ज्ञानं प्राप्नुयुः । एकस्याः योजनायाः विषये टिप्पणीं च लिखेयुः।

यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्

१. अस्मिन् पाठे पठितानां सूक्तीनां श्लोकानां च आशयं स्वभाषया विलिख्य शिक्षकाय दर्शयत ।
२. भवन्तः स्वजीवने अपव्ययात् कथं दूरे स्थातुं शक्नुवन्ति ? अस्मिन् विषये उपायान् लिखत।
३. स्वस्य एकस्य मासस्य आय-व्ययविवरणं विलिख्य शिक्षकाय दर्शयत ।
४. जलस्य संरक्षणं कैः उपायैः करणीयमिति कक्षायां चर्चयत सचित्रं प्रदर्शयत च ।
५. विद्युतः संरक्षणं कथं कर्तुं शक्यते तस्य चित्रं निर्माय शिक्षकाय दर्शयत ।

Class 9th Sanskrit Chapter 2 सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः Question Answer

संस्कृत कक्षा 9 पाठ 2 सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः के प्रश्न उत्तर

पठितावबोधनम्

१. अधोलिखितं गद्यांश पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत-

1. सामान्यजीवने अन्नं वस्त्रम्, आवासः, शिक्षा,
स्वास्थ्यसेवा चेत्यादीनां मूलभूतानाम्
आवश्यकतानां पूर्तये धनम् आवश्यकम्।
पर्याप्तधनस्य अभावात् स्वकर्तव्यपालनं
कठिनं भवति। स्वास्थ्यं, शिक्षा, सेवा, दानम्
चेत्यादीनि कार्याणि बाधितानि भवन्ति ।
दैनन्दिनजीवनं च असन्तुलितं भवति । अतः
धर्मशास्त्रे चतुर्वर्गेषु धर्मार्थकाममोक्षेषु अर्थ:
अन्यतमः स्तम्भः इति गणयते ।

प्रश्ना:-

I. एकपदेन उत्तरत-

(क) सामान्यजीवने मूलभूतानाम् आवश्यकतानां यूर्तये किम् आवश्यकम्?
(ख) कस्य अभावात् कर्त्तव्य पालनं कठिनं भवति ?
(ग) कानि कार्याणि बाधितानि भवन्ति ?
(घ) किम् असन्तुलितं भवति ?
उत्तर:
(क) धेनम्
(ख) धनस्य
(ग) स्वास्थ्यं शिक्षा इत्यादीनि
(घ) दैनन्दिनजीवनम्।

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

(क) पर्याप्तधनस्य अभावात् किं कठिनं भवति ?
(ख) चतुर्वगैषु धर्मार्थ काममोक्षेषु कः अन्यतमः स्तम्भ : ?
उत्तर:
(क) सर्वतः संस्कृतं शान्तेः संस्थापकम् अस्ति।
(ख) संस्कृतं त्याग सन्तोष सेवा व्रतम् अस्ति ।

III. यथानिर्देशम् उत्तरत-

(i) ‘अन्यतमः स्तम्भः’ अत्र विशेषणपदं किम् ?
(क) अन्यतमः
(ख) स्तम्भः
(ग) अन्य
(घ) तमः
उत्तर:
(क) अन्यतमः

(ii) ‘कर्त्तव्यपालनं कठिनं भवति’ – अत्र क्रियापदं किम् ?
(क) कर्त्तव्य
(ख) भवति
(ग) पालनम्
(घ) कठिनम्
उत्तर:
(ख) भवति

(iii) ‘कठिनम्’ इत्यस्य विलोमशब्दं लिखत ।
(क) सुगमम्
(ख) सुन्दरम्
(ग) दुस्तरम्
(घ) मनोहरम्
उत्तर:
(क) सुगमम्

२. अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा उत्तराणि लिखत-

2. जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः ।
सः क्रमः सर्वविद्यानां धर्मस्य धनस्य च।।

I. एकपदेन उत्तरत-

1. जलबिन्दुनिपातेन किं पूर्यते ?
2. घट: केन पूर्यते?
3. सः क्रमः कस्य अस्ति ?

उत्तर:

1. घट:
2. जलबिन्दुनिपातेन
3. धर्मस्य धनस्य च।

II. पूर्णवाक्येन उत्तरत-

1. कस्य निपातेन घट: पूर्यते ?
2. धर्मस्य क्रमः क ?

उत्तर:

1. जलबिन्दूनां निपातेन घट: पूर्येते ।
2. धर्मस्य धनस्य सः क्रमः ।

III. यथानिर्देशम् उत्तरत-

(i) ‘घटः पूर्यते’-अत्र कर्त्तृपदं किम्?
(क) पूर्यते
(ख) घटः
(ग) घट
(घ) पूर्य
उत्तर:
(ख) घटः

(ii) ‘उत्थानेन’ इत्यस्य पदस्य विपरीतार्थकं पद किम् ?
(क) धर्मयोः
(ख) पूर्यते
(ग) क्रमः
(घ) निपातेन
उत्तर:
(घ) निपातेन

(iii) ‘जलं’ इत्यस्य पर्यायशब्दं लिखत-
(क) वारि
(ख) पुष्पम्
(ग) शीतलम्
(घ) पत्रम्
उत्तर:
(क) वारि

३. रेखाङितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-

(क) धनस्य अभावात् कर्तव्यपालनं कठिनं भवति ।
(ख) धर्मार्थकाममोक्षेषु अर्थ: अन्यतमः स्तम्भः।
(ग) शौचानाम् अर्थशौचं परं स्मृतम् ।
(घ) आवश्कतानुसारं व्ययः करणीयः ।
(ङ) अपव्ययः वर्जनीयः ।
उत्तर:
(क) कस्य
(ख) कः
(घ) कः
(ङ) कः

४. पर्यावाचि-पदानाम् उचितं मेलनं कुरुत-

उत्तर:
‘क’ – ‘ख’
(क) विपन्ना – दरिद्रता
(ख) शुचिः – पवित्रः
(ग) सञ्चयः – संग्रह:
(घ) प्रभूतं – प्रचुरं
(ङ) त्वरित – शीघ्रं
(च) गृधः – लोभः
(छ) अविच्छिन्नः – अटूट:
(ज) आजीविका – वृत्तिः

५. विपरीतार्थक पदानां मेलनं कुरुत-

उत्तर:
‘’क’ – ‘ख’
(क) कठिनं – सुगमं
(ख) सञ्चयः – व्ययः
(ग) अपव्ययः – संग्रह:
(घ) शुचिः – अपवित्रः
(ङ) अर्जनम् – व्ययः
(च) आरम्भे – अन्ते
(छ) स्वावलम्बी – परावलम्बी
(ज) सततं – विरत

६. विशेषणविशेष्ययोः उचितं मेलनं कुरुत-

उत्तर:
‘क’ – ‘ख’
(क) एतासु – योजनासु
(ख) बुद्धिमतां – छात्राणां
(ग) आर्थिकी – स्थितिः
(घ) उत्तरदायी – नागरिक:
(ङ) बहुविधा: – मार्गाः
(च) प्रमुखं – साधनं
(छ) अनैतिकः – व्यवहारः
(ज) बाधितानि – कार्याणि

७. समस्तपदानि लिखत-

उत्तर:
(क) असन्तुलितं – (ख) अर्थोपार्जनं
(ग) धर्मपालनं – (घ) प्रमुखसाधनं
(ङ) प्रतिदिनं – (च) तुच्छकारणैः
(छ) विद्यार्जनं – (ज) प्रत्येकं
(झ) धनव्ययः – (ञ) शीतपेयं

८. सन्धिं विभज्य लिखत-

उत्तर:
(क) तेषु + एकं – (ख) सु + उक्तयः
(ग) इति + उक्ते – (घ) इति + एतेषां
(ङ) अर्थ + उपार्जनं – (च) कः + चन
(छ) संकटकाले + अपि – (ज) हानि + अपि
(झ) सम् + चयं – (ञ) च + एव
(ट) निवेश: + च – (ठ) तथा + एव

The post Class 9 Sanskrit Chapter 2 Question Answer सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः appeared first on Learn CBSE.

📚 NCsolve - Your Global Education Partner 🌍

Empowering Students with AI-Driven Learning Solutions

Welcome to NCsolve — your trusted educational platform designed to support students worldwide. Whether you're preparing for Class 10, Class 11, or Class 12, NCsolve offers a wide range of learning resources powered by AI Education.

Our platform is committed to providing detailed solutions, effective study techniques, and reliable content to help you achieve academic success. With our AI-driven tools, you can now access personalized study guides, practice tests, and interactive learning experiences from anywhere in the world.

🔎 Why Choose NCsolve?

At NCsolve, we believe in smart learning. Our platform offers:

• ✅ AI-powered solutions for faster and accurate learning.
• ✅ Step-by-step NCERT Solutions for all subjects.
• ✅ Access to Sample Papers and Previous Year Questions.
• ✅ Detailed explanations to strengthen your concepts.
• ✅ Regular updates on exams, syllabus changes, and study tips.
• ✅ Support for students worldwide with multi-language content.

🌐 Explore Our Websites:

🔹 ncsolve.blogspot.com
🔹 ncsolve-global.blogspot.com
🔹 edu-ai.blogspot.com

📲 Connect With Us:

👍 Facebook: NCsolve
📧 Email: ncsolve@yopmail.com

#NCsolve #EducationForAll #AIeducation #WorldWideLearning #Class10 #Class11 #Class12 #BoardExams #StudySmart #CBSE #ICSE #SamplePapers #NCERTSolutions #ExamTips #SuccessWithNCsolve #GlobalEducation