Students rely on Deepakam Class 6 Solutions and Visheshan Visheshya in Sanskrit Class 6 with Answers विशेषण विशेष्य to clarify their doubts after class.
Visheshan in Sanskrit Class 6
Visheshan Pad in Sanskrit Class 6
Visheshan Sanskrit Class 6
विशेष्य- विशेषण की परिभाषा
ऐसे शब्द जो संज्ञा या सर्वनाम की विशेषता बताते हैं, विशेषण कहलाते हैं तथा जिन शब्दों / पद की विशेषता बताई जाए, वे विशेष्य कहलाते हैं।
जैसे –
- योग्यः बालकः पठति ।
यहाँ योग्य: शब्द विशेषण पद है और बालक : (संज्ञा) शब्द विशेष्य है।
- गुणवाचक विशेषण
जिन शब्दों द्वारा संज्ञा के गुण अथवा दोष का बोध होता है, उन्हें ‘गुणवाचक विशेषण (Adjective of Quality) कहते हैं। - परिमाणवाचक विशेषण
जिन विशेषण शब्दों द्वारा संज्ञा की मात्रा (नाप-तौल) का बोध होता है, उन्हें ‘परिमाणवाचक विशेषण (Adjective of Quantity) कहते हैं। - संख्यावाचक विशेषण
जिन विशेषण शब्दों से संज्ञा की संख्या का बोध होता है, उन्हें संख्यावाचक विशेषण (Adjective of Number) कहते हैं; जैसे – एक मेज, चार कुर्सियाँ, दस पुस्तकें, कुछ रुपए इत्यादि । - सार्वनामिक विशेषण
जो सर्वनाम शब्द संज्ञा के लिए विशेषण का काम करते हैं, उन्हें ‘सार्वनामिक विशेषण’ (Demonstrative Adjective) कहते हैं। जैसे- ‘यह’, ‘वह’, ‘जो’, ‘कौन’, ‘क्या’, ‘कोई’, ‘ऐसा’, ‘ऐसी’, ‘वैसा’, ‘वैसी’ इत्यादि।
यह हमेशा स्मरण रखें कि विशेष्य के लिए जो लिंग, विभक्ति और वचन होंगे, वही लिंग, विभक्ति और वचन विशेषण के भी होंगे; जैसे-
- लिंग – विभक्ति – एकवचन – द्विवचन – बहुवचन
- पुल्लिंग – प्रथमा – योग्यः बालकः – योग्यौ बालकौ – योग्याः बालकाः
- स्त्रीलिंग – प्रथमा – योग्या बालिका – योग्ये बालिके – योग्याः बालिकाः
- नपुंसकलिंग – प्रथमा – मधुरम् आम्रम् – मधुरे आम्रे – मधुराणि आम्राणि
- पुल्लिंग – प्रथमा – सः छात्रः – तौ छात्रौ – ते छात्राः
- स्त्रीलिंग – प्रथमा – सा छात्रा – ते छात्रे – ताः छात्राः
- नपुंसकलिंग – प्रथमा – तत् चित्रम् – ते चित्रे – तानि चित्राणि
अभ्यास प्रश्ना:
बहुविकल्पीय एवं वर्णनात्मक प्रश्नों सहित
I. अधोलिखितेषु विशेषणपदानि अवचित्य लिखत । (निम्नलिखित में से विशेषण पदों को चुनकर लिखिए।)
ज्येष्ठः, क्षणिकः, कटुः, रूपं, रक्तः, अग्निः शोभनः राष्ट्र, परिश्रमी, रामः, काकः, पक्वः
उत्तर:
ज्येष्ठः, क्षणिकः, कटुः, शोभनः, परिश्रमी, पक्व:
II. अधोलिखितेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चित्वा लिखत । (निम्नलिखित विकल्पों में से उचित उत्तर चुनकर लिखिए |)
प्रश्न 1.
‘पर्वतात्’ इत्यस्य विशेषणपदं किम् ?
(अ) उन्नतात्
(ब) उन्नत्
(स) उन्नत:
(द) उन्नात्
उत्तर:
(अ) उन्नतात्
प्रश्न 2.
‘वाटिकायाम्’ इत्यस्य विशेषणपदं किम् ?
(अ) तस्याम्
(ब) तां
(स) तयाम्
(द) तस्या:
उत्तर:
(अ) तस्याम्
प्रश्न 3.
‘तत्’ इत्यस्य उचितं विशेष्यपदं किम् ?
(अ) मन:
(ब) राम:
(स) कृष्ण:
(द) बाला
उत्तर:
(अ) मन:
प्रश्न 4.
‘गृहे’ इत्यस्य विशेषणपदं किम् ?
(अ) अस्मात्
(ब) एके
(स) एकस्मिन्
(द) एका
उत्तर:
(स) एकस्मिन्
प्रश्न 5.
‘बालकैः’ इत्यस्य विशेषणपदं किम् ?
(अ) त्रिभि:
(ब) तिसृभि:
(स) त्रिभ्यः
(द) त्रिषु
उत्तर:
(अ) त्रिभि:
प्रश्न 6.
‘पवित्र’ इत्यस्य विशेषणपदं किम् ?
(अ) जलम्
(ब) जल
(स) जलोदरः
(द) जलज:
उत्तर:
(अ) जलम्
Visheshan Worksheet for Class 6 with Answers
प्रश्न 7.
‘मयूरस्य’ इत्यस्य विशेषणपदं किम् ?
(अ) नील:
(ब) नीलवर्णस्य
(स) नीलम्
(द) नीलय
उत्तर:
(ब) नीलवर्णस्य
प्रश्न 8.
‘महिलाः’ इत्यस्य संख्या विशेषणं किम् ?
(अ) चत्वारः
(ब) चलस्रः
(स) चत्वारा:
(द) चत्वारि
उत्तर:
(ब) चलस्रः
प्रश्न 9.
‘वृक्ष:’ इत्यस्य विशेषणं किम् ?
(अ) विशाल:
(ब) विशालम्
(स) विशालो
(द) विशालौ
उत्तर:
(अ) विशाल:
प्रश्न 10.
विशेषणपदं लिखत ।
(अ) पुष्पम्
(ब) उन्नतः
(स) लता
(द) मृग:
उत्तर:
(ब) उन्नतः
प्रश्न 11.
विशेषण पदं लिखत ।
(अ) पर्वत:
(ब) हरित:
(स) वचनम्
(द) अश्व:
उत्तर:
(ब) हरित:
प्रश्न 12.
विशेष्य पदं लिखत ।
(अ) दयालुः
(ब) पीतः
(स) आकाश
(द) दीर्घः
उत्तर:
(स) आकाश
प्रश्न 13.
विशेषण पदं लिखत ।
(अ) मृग:
(ब) पुष्पम्
(स) आम्र:
(द) नूतन:
उत्तर:
(द) नूतन:
प्रश्न 14.
विशेष्यपदं लिखत ।
(अ) विशाल:
(ब) मित्रम्
(स) आर्द्रः
(द) स्वस्थः
उत्तर:
(ब) मित्रम्
प्रश्न 15.
विशेष्यपदं लिखत ।
(अ) अम्ल
(ब) लता
(स) कृष्ण
(द) शुष्क
उत्तर:
(ब) लता
प्रश्न 16.
विशेषणपदं लिखत ।
(अ) पिक:
(ब) साधु
(स) गज:
(द) बालकः
उत्तर:
(ब) साधु
प्रश्न 17.
विशेषणपदं लिखत ।
(अ) वने
(ब) सर्प
(स) दिने
(द) एक:
उत्तर:
(द) एक:
प्रश्न 18.
विशेष्यपदं लिखत ।
(अ) अस्मिन्
(ब) करुणं
(स) क्रन्दनम्
(द) इयं
उत्तर:
(स) क्रन्दनम्
प्रश्न 19.
विशेषणपदं लिखत ।
(अ) सघन
(ब) भाषा
(स) कथा
(द) धेनु:
उत्तर:
(अ) सघन
प्रश्न 20.
विशेष्यपदं लिखत ।
(अ) उद्यानम्
(ब) पर्वतीय
(स) कृश:
(द) शूरः
उत्तर:
(अ) उद्यानम्
The post Visheshan Visheshya in Sanskrit Class 6 विशेष्य-विशेषण appeared first on Learn CBSE.
📚 NCsolve - Your Global Education Partner 🌍
Empowering Students with AI-Driven Learning Solutions
Welcome to NCsolve — your trusted educational platform designed to support students worldwide. Whether you're preparing for Class 10, Class 11, or Class 12, NCsolve offers a wide range of learning resources powered by AI Education.
Our platform is committed to providing detailed solutions, effective study techniques, and reliable content to help you achieve academic success. With our AI-driven tools, you can now access personalized study guides, practice tests, and interactive learning experiences from anywhere in the world.
🔎 Why Choose NCsolve?
At NCsolve, we believe in smart learning. Our platform offers:
- ✅ AI-powered solutions for faster and accurate learning.
- ✅ Step-by-step NCERT Solutions for all subjects.
- ✅ Access to Sample Papers and Previous Year Questions.
- ✅ Detailed explanations to strengthen your concepts.
- ✅ Regular updates on exams, syllabus changes, and study tips.
- ✅ Support for students worldwide with multi-language content.
🌐 Explore Our Websites:
🔹 ncsolve.blogspot.com
🔹 ncsolve-global.blogspot.com
🔹 edu-ai.blogspot.com
📲 Connect With Us:
👍 Facebook: NCsolve
📧 Email: ncsolve@yopmail.com
😇 WHAT'S YOUR DOUBT DEAR ☕️
🌎 YOU'RE BEST 🏆